Author: Admin
Modül 2:
Kültürel Diyaloğu Sürdürülebilir Kılma
Bu modül Prizren’de yaşayan Türk toplumunun kültürel mirasının korunması ve Kosova’daki sürekliliğinin sağlanması üzerine odaklanmaktadır. Bu modül, kültürlerarası diyalog yoluyla kazanılan deneyimlerin kalıcı hâle gelmesini ve farklı topluluklar arasında oluşturulan iletişim kanallarının uzun vadeli olarak devam etmesini hedeflemektedir.
Proje kapsamında oluşturulan dijital platform ve topluluk temelli etkinlikler, Türk toplumunun gelenek, sanat ve sözlü kültürünün genç nesillere aktarılmasına imkân sağlamakta; kültürel değerlerin korunmasını ve toplumlar arası anlayışın güçlenmesini desteklemektedir. Bu yaklaşım, sadece kısa vadeli bir etki yaratmakla kalmayıp, Prizren’deki kültürel çeşitliliğin ve birlikte yaşama kültürünün sürdürülebilirliğine katkı sunmaktadır.
Modülün Amaçları
Türk Toplumunun Kültürel Mirasını Koruma ve Gelecek Nesillere Aktarma
Prizren’de yaşayan Türk toplumunun gelenek, sanat ve sözlü kültürünü sürdürülebilir şekilde korumak ve genç nesillere aktarılmasını sağlamak.
Kültürlerarası Diyalog ve İşbirliğini Kalıcı Hâle Getirme
Farklı topluluklar arasında kurulan iletişim ve etkileşim kanallarını güçlendirerek, kültürel diyaloğun proje sonrası da devam etmesini sağlamak.
Toplumsal Farkındalık ve Birlikte Yaşam Kültürünü Geliştirme
Dijital platform ve topluluk temelli faaliyetler aracılığıyla, kültürel çeşitlilik ve birlikte yaşam anlayışının uzun vadeli olarak yerleşmesine katkıda bulunmak.
Modül 2 Faaliyetler
Dijital Platform Üzerinden Sürekli Katılım
Cultural Bridge Prizren platformu üzerinden gençlerin ve topluluk üyelerinin kültürel deneyimlerini paylaşmaları
Dijital içeriklerin (video, hikâye, fotoğraf, blog) düzenli olarak güncellenmesi ve erişime açılması
Katılımcılar arası etkileşim ve tartışma alanlarının sağlanması
Topluluk Temelli Düzenli Etkinlikler
Aylık veya periyodik kültürlerarası buluşmalar, paneller ve atölyeler
Türk toplumunun gelenek, sanat ve sözlü kültürünün tanıtıldığı etkinlikler
Farklı toplulukların bir araya geldiği kültürel paylaşım oturumları
Modül 1:
Kültürlerarası Diyalog ve Toplumsal Katılım
Kültürlerarası Diyalog ve Toplumsal Katılım” modülü, Prizren’de yaşayan Türk toplumu ile diğer etnik topluluklar arasında karşılıklı anlayışı, güveni ve birlikte yaşam kültürünü güçlendirmeyi hedefleyen temel modüldür. Bu modül, farklı kültürel kimliklere sahip bireylerin bir araya gelerek deneyimlerini paylaşmalarını, önyargıların azaltılmasını ve sürdürülebilir bir kültürlerarası iletişim ortamının oluşturulmasını amaçlamaktadır.
Modül, özellikle gençlerin aktif katılımını merkeze alarak, kültürlerarası diyaloğu yalnızca teorik bir kavram olarak değil; günlük yaşamda uygulanabilir bir değer hâline getirmeyi hedeflemektedir
Modülün Amaçları
- Türk toplumu ile diğer etnik topluluklar arasında kültürlerarası diyaloğun güçlendirilmesi,
- Hoşgörü, karşılıklı saygı ve birlikte yaşam kültürünün yaygınlaştırılması,
- Gençlerin toplumsal ve kültürel hayata aktif katılımının teşvik edilmesi,
- Kültürel çeşitliliğin bir zenginlik olarak algılanmasına katkı sağlanması,
- Toplumlar arası iletişimi güçlendiren sürdürülebilir sosyal alanların oluşturulması.
Modül kapsamındaki faaliyetler
1. Kültürlerarası Diyalog Eğitimleri
Bu faaliyet kapsamında, katılımcılara yönelik kültürlerarası diyalog, hoşgörü, karşılıklı saygı ve birlikte yaşam temalı eğitimler gerçekleştirilmiştir. Eğitimler, katılımcıların aktif katılımını teşvik eden etkileşimli yöntemlerle yürütülmüş; kültürel çeşitlilik konusunda bilgi ve farkındalığın artırılması hedeflenmiştir.
Eğitimler aracılığıyla katılımcıların kültürlerarası iletişim becerileri güçlendirilmiş ve toplumsal uyuma katkı sağlanmıştır.
2. Kültür Paylaşımı ve Diyalog Odaklı Eğitsel Etkinlikler
Farklı toplulukların kültürel değerlerini ve deneyimlerini paylaşmalarını sağlayan eğitsel etkinlikler düzenlenmiştir. Bu faaliyetler sayesinde katılımcılar, farklı kültürleri tanıma ve ortak değerler etrafında buluşma imkânı elde etmiştir.
3. Dijital Ortamda Eğitsel Katılım ve Etkileşim
Modül kapsamındaki eğitim faaliyetleri, dijital platform üzerinden desteklenerek katılımcıların içeriklere erişimi, bilgi paylaşımı ve etkileşimi sağlanmıştır.
Bu yaklaşım, kültürlerarası diyaloğun proje süresi sonrasında da devam etmesine katkı sunmaktadır.
Toplumsal Etki ve Süreklilik
Bu modül kapsamında gerçekleştirilen eğitimler ve toplumsal katılım odaklı faaliyetler sonucunda, kültürlerarası diyalog alanında somut ve kalıcı çıktılar elde edilmiştir. Katılımcıların kültürel çeşitlilik, hoşgörü ve birlikte yaşam konularındaki bilgi ve farkındalık düzeyleri artırılmış; özellikle gençlerin kültürlerarası iletişim becerileri güçlendirilmiştir. Modül faaliyetleri sayesinde farklı etnik topluluklar arasında karşılıklı anlayış gelişmiş, toplumsal etkileşim ve iletişim kanalları güçlenmiştir.
Elde edilen çıktılar yalnızca proje süresiyle sınırlı kalmamış; oluşturulan eğitsel içerikler, katılımcı deneyimleri ve dijital paylaşımlar aracılığıyla kalıcı hâle getirilmiştir. Bu kapsamda, modül çerçevesinde üretilen içerikler Cultural Bridge Prizren platformu üzerinden erişilebilir kılınarak, kültürlerarası diyaloğun dijital ortamda da devam etmesi sağlanmıştır.
Modülün sürdürülebilirliği, eğitim temelli yaklaşımın ve dijital platformun aktif kullanımıyla desteklenmektedir. Platform, proje sonrasında da kültürlerarası diyalog, toplumsal katılım ve farkındalık çalışmalarına ev sahipliği yapmaya devam edecek; yeni içeriklerin eklenmesi ve topluluk etkileşiminin sürdürülmesiyle modülün etkisi uzun vadede korunacaktır. Bu yaklaşım, kültürlerarası anlayışın güçlenmesine ve birlikte yaşam kültürünün yerel düzeyde kalıcı hâle gelmesine katkı sunmaktadır.
Gazi Mehmet Paşa Camii (Bayraklı Camii)
TARİHÇE
Eser adı: Gazi Mehmet Paşa Camii (Bayraklı Camii)
Yapım yılı: 1573-74 (hicri 981)
Yaptıran: Mehmet Paşa
Yer: Bayraklı mahallesi
Diğer yapılar: Hamam, kütüphane, medrese, mektep, müderris evi, türbe
Plan: Tek kubbeli ve tek mekanlı plan
Mehmet Paşa Camii Prizren’in merkezinde bulunmaktadır. 1573/74 yılında Gazi Mehmet Paşa tarafından inşa edilmiştir. Yapı cami medrese, mektep, dershane, müderris evi, çifte hamam ve türbeden oluşan bir külliye niteliğindedir. Son elli yıl boyunca caminin iç ve dış mekanına koruma amaçlı restorasyon önemleri alınmıştır. Avlusunda yapılan restorasyondan sonra, 1993/94 yılında caminin kubbesindeki çatlaklar onarılmıştır. Caminin çevre duvarları, kapıları ve çeşmeler de onarılmıştır. Camideki duvar resimlerini korumak için gereken müdahaleler de yapılmıştır. Son cemaat yeri yapısal bakımdan hiçbir değişikliğe uğramamıştır. Caminin avlusu kendi orijinal halini bir şekilde korumuştur. Hazire iyi durumda olmamasına rağmen orijinal halini korumaktadır. Caminin avlu giriş kapısının sağ tarafında Kosova İslam Birliği’nin ihtiyaçlarını karşılaşmak üzere bir bina inşa edilmiştir. Külliyenin bir parçası olan dershane 1999 yılı savaşında yakılmış, restorasyonu ise 2001 yılında yapılmıştır.
MİMARİ ÖZELLİKLER
Cami, Mehmet Paşa Külliyesi’nin en önemli yapısıdır. Harim, son cemaat yeri ve tek bir minareden oluşmaktadır, kare planlıdır. Harimin aydınlatılması iki sıralı pencerelerden yapılmaktadır. Mihrabın üzerinde yuvarlak bir pencere daha vardır. Son cemaat yeri taş bir platform üzerinde yer alıp yapıyı U şeklinde çevrelemektedir. Çatıyla örtülüdür. Caminin sağ tarafında dışarda son cemaat yerine bitişik abdest muslukları mevcuttur. Minare tek şerefeli olup taş malzemeden yapılmıştır, girişin sağ tarafında bulunur. Hanımlar mahfili giriş kapısının sağında bulunur. Yüksek bir platform üzerinde ve ahşap sütunlarla taşınmaktadır. Üst kısım ahşap parmaklıklarla çevrilidir. Mihrap mermer kabartmalı, minber mermer malzemeden yapılmıştır. Vaiz kürsüsü ise ahşaptandır.
TEKNİK BİLGİLER
YAPILAN ÇALIŞMALAR
Gazi Mehmet Paşa Camisinde raspa çalışmasına geçilmeden önce tarih araştırması yapılmıştır. Raspa çalışmasının en uygun pencere kenarında yapılmasına karar verilmiştir. Sırasıyla aşağıdaki işlemler uygulanmıştır.
- Belirlenen alan bantlarla işaretlendi (Şekil1.4).
- Alan işlem uygulanmadan önce fotoğraflandı
- Önce 10x4cm boyutlarında 6 tane modül oluşturuldu.
- Bu modüllerin dış sıvası uygun maddeler kullanılarak temizlendi (Şekil1.5).
- Her modüle bir öncekinden daha derin işlem uygulanarak araştırma yapıldı (Şekil1.6).
- Yapılan titiz çalışma sonucunda ortaya çıkan izler fotoğraflandı.
BULGULAR
- Yapılan çalışma sonrasında yapının orjinal halinin sıvalı olmadığı gözlemlenmiştir (Şekil1.7).
- Modüllerden ortaya çıkan sonuçlara dayanarak XIX.yüzyılın ilk yarısında sıvalandığı belirlenmiştir.
- Caminin sağ tarafında duvarın alt kısımlarında sıvada çatlaklar ve döküntüler bulunmaktadır (Şekil1.8).
- Bu döküntülerin altında mermer taklitleri olduğu düşünülmektedir fakat yapılan sıva işlemleri ve sonrasında meydana gelen çürümeler dolayısıyla tespitleri mümkün değildir. (Şekil1.9).
- Mermer malzemeden yapılan mihrap ve minber bölümlerinde bulunan mermer malzemenin kirlendiği tespit edilmiştir (Şekil1.10).
- Giriş kapısında kullanılan ahşap malzemede nem ve hava koşullarının etkisiyle şişme ve çürümeler bulunmaktadır (Şekil1.11).
- Kubbe kısmında iç kısımdan görülebilen çatlaklar bulunmaktadır (Şekil1.12).
- Ayrıca kubbe kısmında bulunan kalem işlerinin canlılığını yitirdiği saptanmıştır (Şekil1.13).
- Caminin bazı duvar bölümlerinde boşluklar saptanmıştır (Şekil1.14).
ÖNERİLER
Yapının tarihi önemi düşünüldüğünde Kültür, Gençlik ve Spor bakanlığı ve Prizren belediyesi Kültür, Gençlik ve Spor müdürlüğünün restorasyon konusunda ortaklaşa çalışma yapmaları beklenmektedir. Saptanan bozulmalar ve nedenlerine bağlı olarak yapı koruması için öneriler belirlenmiştir.
- Duvarlarda zemine yakın kısımlarda bulunan çatlakların enjeksiyon yöntemiyle doldurulması gerekir.
- Yapıda görülen çürümelerin sebepleri için derin ve kapsamlı bir çalışma yapılmalıdır.
- Mermer kısımlarda kirlenen kısımlara mermer slime ve parlatma işlemi uygulanarak mermer malzemenin parlak ve temiz haline geri dönmesi sağlanmalıdır.
- Canlılığını yitiren kalem işlerinin üzerinden tekrar geçilerek eski haline geri getirilmelidir.
- Kubbede bulunan çatlaklar sebebi genellikle kubbe örtüsünün koruma özelliğini yitirmesiyle alakalıdır. Bu yüzden kubbe kaplamasının değiştirilmesi veya onarılması gerekmektedir.
- Giriş kapısında mevcut olan bozulmalardan dolayı malzemenin onarımı ya da kapının değiştirilmesi gerekmektedir.
Emin Paşa Camii
TARİHÇE
Eser adı: Emin Paşa Camii
Yapım yılı: 1831-32
Yaptıran: Emin Paşa
Yer: Emin Paşa Mahallesi
Diğer yapılar: Medrese, mektep, şadırvan, çeşme
Plan: Tek kubbeli, tek mekanlı, kare planlı
Prizren şehrindeki Emin Paşa Camii, Arnavutluk’taki Luma şehrinden gelen Mehmet Emin Paşa’nın, Rotula kardeşlerinin bağışlarıyla 1832 yılında yaptırılmıştır. Caminin Emin Paşa tarafından kurulduğu kapı üzerinde bulunan kitabeden anlaşılmaktadır.
Cami şehrin merkezinde, Mehmet Paşa Hamamı’nın yakınlarında bulunur. Yanına bir medrese de inşa edilmiştir. Caminin avlusunda Emin Paşa’nın mezarı bulunmaktadır. Kosova’daki en son inşa edilen kubbeli cami olan Emin Paşa Camii plan, mimari ve süsleme açısından 1615 yılına tarihlenen Sinan Paşa Camii’ne benzemektedir. Emin Paşa Camii, Sinan Paşa Camii’nin iç ve dış mimarisinden etkilenerek inşa edilmiştir. Cami Osmanlı barok tarzında bir görünüm sergilemektedir. Camide 1974 ve 1995 yıllarında iki restorasyon yapılmıştır. Minaresi ve son cemaat yerine yapılan müdahaleler yapının orijinalliğini bozmuştur.
MİMARİ ÖZELLİKLER
Kosova’da inşa edilen kubbeli camilerin sonuncusu olan Emin Paşa Camii harim, son cemaat yeri ve minareden oluşmaktadır. Muntazam taşlarla inşâ edilen yapıda, harim 10.05×11.93 ölçülerindedir. Mihrap tek bir yarım kubbe ile dışa taşkın olarak yapılmıştır. Dikdörtgen biçimindedir. Yapıda kubbeye geçiş tromplarla sağlanmıştır. Trompların altında mukarnaslı pandantifler yer alır. Kasnak sekizgendir. Cami üç sıradan oluşan 23 pencere ile aydınlatılmıştır. İlk sıradaki pencereler dikdörtgen formludur. İkinci ve üçüncü sıradaki pencereler ise sivri kemerlidir. Mihrabın üzerinde yuvarlak bir pencere mevcuttur. Üç gözlü, kubbeli son cemaat yeri, dört adet mermer sütuna oturan yuvarlak kemerlidir ve yanları açıktır.. Minare Camii dışında- girişin sağında yer almaktadır. Dokuz dilimli bir kaide üzerinde yükselen minare taştan yapılmıştır ve mukarnaslı tek şerefelidir. 1992 yılında sıvalanmıştır. Minareye çıkış caminin içindendir. İç mekanda yer alan hanımlar mahfili tek taraflıdır. Giriş kapısının sağında bulunan mahfil dört mermer sütun ile taşınmaktadır. Zemini yükseltilmiştir. Merdivenlerle ulaşılan mahfilin üst kısmı ahşap parmaklıkla çevrilidir.
Emin Paşa Camii, günümüze, ulaşmayan medrese ve şadırvanıyla birlikte bir külliye oluşturmaktadır. Yapıyı çevreleyen avlu kısmı tam bir bütünlük sağlamamaktadır. Kuzeybatıda yer alan minaresi tek şerefelidir. Yapının kuzeyinde ise yakın dönemde yapılmış baldaken bir şadırvan, islam birliği ve Kur-an kursuna ait binalar yer almaktadır. Ayrıca avlunun güneybatı ve kuzey kısmında bulunan hazinesinde 14 mezar bulunmaktadır.
CAMİİ RESTORASYONU
Emin Paşa camii 1995 ve 2015 yılı olmak üzere yakın zamanda 2 restorasyon geçirmiştir. Camiinin son cemaat yeri 1995 yılında yapılan restorasyonda kapatılmıştır. 2015 yılında yapılan restorasyon sonrası açılmış ve orijinal halini korumaktadır.
- 2015 yılında yapılan restorasyonda ilk önce caminin statik sorunları çözülmüştür
- Caminin ilk döneminde yapılan kalem işleri açığa çıkarılmıştır,
- Camii içerisinde solan kalem işleri canlandırılmıştır,
- Mihraptaki nitelikli taş işleri ortaya çıkarılmıştır,
- Mekan içerisindeki ahşap işler aslına uygun olarak onarılmıştır,
- Camii avlusuna uygun bir şadırvan eklenip çevre düzenlenmesi tamamlanmıştır.
ÇALIŞMA SONRASI SAPTANAN BULGULAR
- İç mekanda kalem işlerinde bazı bozulmalar (Şekil 24)
- Duvarlarda bazı çatlaklar
- Son cemaat mahfili üzerinde bulunan oluk malzemesinin korozyonundan dolayı kalem işlerinin zarar görmesi (Şekil 25)
ÖNERİLER VE SONUÇ
- Yapılan çalışmalarda tespit edilen kalem işi bozulmalarının artmaması için önlem alınmalıdır
- Son cemaat mahfili üzerindeki oluk malzemesinin daha fazla zarar vermemesi için değiştirilmesi gerekmektedir
Mimari restorasyon, tarihi ve kültürel mirasımızın korunması için büyük bir öneme sahiptir. Tarihi binalar, bir ülkenin veya bir bölgenin geçmişine ait anıtlardır ve o toplumun kimliğinin bir parçasını oluştururlar. Bu binalar, mimari tarzları, detayları ve tarihi olaylardaki rolleriyle birlikte, toplumun hafızasını canlı tutar.
Mimari restorasyon, tarihi binaların geçmişteki görünümünü ve önemli mimari detaylarını geri kazanmasını sağlar. Bu sayede, bir bina geçmişteki ihtişamını yeniden kazanır ve tarihi dokuyu canlandırır. Ayrıca, tarihi binaların restorasyonu, turizm potansiyelini artırabilir ve bölgenin ekonomik kalkınmasına katkıda bulunabilir.
Bu yüzden tarihimizi canlı tutmak amacıyla, tarihi eserlerimizi bozulmalara ve tahribatlara karşı korumalıyız.
Restorasyona ihtiyaç duyulan eserlerimizi de Emin Paşa camii örneğinde olduğu gibi yapılan eklemelerden arındırmalı aslına uygun bir şekile restore etmeli ve onarmalıyız.
Kirajtani Evi
TARİHÇE
Eser adı: Kirajtani Evi
Yapım yılı: XIX. Yüzyıl
Yer: “Shuaip Spahiu” mahallesi
Yapım Tekniği ve Malzeme: Ahşap Karkas, Kerpiç
Plan Tipi: İç Sofalı Plan Tipi
Shemsidin Kirajtani ailesine ait konak Prizren tarihi merkezinde bir avlu içerisinde Shuaip Spahiu mahallesinde iki katlı olarak XIX. yüzyılda inşa edilmiştir
MİMARİ ÖZELLİKLER
Yapıya iki taş malzemeli merdiven ile giriş sağlanmaktadır. Yapı taş temeller üzerinde Ahşap Karkas sisteminde kerpiç dolgulu olarak inşa edilmiş, İç Sofalı Plan özelliğini taşımaktadır. Yapının üst örtüsü Alaturka kiremit ile kaplıdır. Kırma çatıyla örtülü yapının dışa taşan saçağı düz ahşapla kaplıdır. Prizren tarihi merkezinde Cihannümalı konutlara örnek olan tek yapı olarak tespit edilmiştir. Ana plan incelendiğinde konak Orta Sofalı Plan özelliği göstermektedir. Sofanın kuzeybatı köşesinde ‘’L’’ şekilli ahşap merdiven, üst katta tek kollu olarak yükselmektedir. Birinci kata yükselen tek kollu ahşap merdiven sofaya doğru çıkmaktadır. Birinci katta sofa ve güney cepheye bakan bir Baş oda bulunmaktadır. Odalarda bulunan tavan, dolap, yüklükler ahşap malzemeden yapılmıştır. Zemin kattaki odalarda üçer pencere, Birinci kat odasında iki pencere açıklığı görülmektedir. Cephede 1/2 oranli düz atkılı ahşap pencereler bulunmaktadır. XIX yüzyılda inşa edilen yapı günümüzde Kirajtani ailesi tarafından kullanılmaktadır.
TEKNİK BİLGİLER
BULGULAR
Yapının dış cephesinde yapılan çalışmalar sonucunda aşağıdaki bulgular tespit edilmiştir.
Şekil 4.Sıvada meydana gelen dökülme ve bozulmalarla tespit edilen 3 dönem badana izleri
Şekil 5.Sıvada meydana gelen dökülmeler sonucu altta kalan tuğla ve ahşap elemanların görünümü
Şekil 6.Kat silmesinde oluşan kırıklar ve dökülmeler
Şekil 7.Ahşap yapı elemanlarının açıkta kalmasından dolayı meydana gelen bozulmalar
Şekil 8.Saçak malzemesindeki deformasyon ve paslanma
Şekil 9.Yapının giriş cephesinden görünümler
ÖNERİLER
- Sıvada meydana gelen dökülmelerin tamir edilmesi
- Kat silmelerinin aslına uygun bir şekilde yeniden yapılması
- Ahşap elemanlarda meydana gelen bozulmaların tamir edilmesi
- Saçak malzemesinin değiştirilmesi
- Dökülmeler düzeltildikten sonra badananın yapılması
KGBD’den yeni proje “Gençlik Eğitimi ve Topluluklar arası İletişim yolu ile Kültürel Diyaloğun Teşviki”
Kosova Genç Birlik Derneği, Gençlik Eğitimi ve Topluluklar arası İletişim yolu ile Kültürel Diyaloğun Teşviki” projesini hayata geçiriyor. Prizren Belediyesi Kültür, Gençlik ve Spor Müdürlüğü (DKRS) tarafından desteklenen projenin amacı toplumsal duyarlılığı güçlendirerek, kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel değerlere ve kimliklere sahip çıkılmasını sağlamak ve kültürel miras değerlerimiz aracılığı ile toplumsal dayanışma ve birlik duygularını güçlendirmek.
Söz konusu projenin uygulaması, kültürel mirasın tanıtılması ve gençlerin bilinçlendirilmesinin gerçekleştirildiği, geleneksel değerlerin ve yok olma eşiğine gelen kimliklerin korunmasının ön plana çıkarıldığı www.culturalbridgepz.org platformu üzerinden gerçekleşecektir.
Cultural Bridge platformu, toplumsal farkındalığı artırmayı, kültürel varlıkları korumayı ve sanatı geniş ölçekte tanıtmayı amaçlıyor.
Sinan Paşa Camii, Kosova’daki en güzel cami
Prizren’deki dini mirasın çok önemli bir anıt eserini teşkil etmesi sebebiyle şehrin incisi olarak da adlandırılabilen bu cami, yanlızca Prizren’nin değil, Kosova’nın en güzel camisi konumunda olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Sinan Paşa Camii, Prizren şehrinin Tarihi Bölgesi’nde yer alır. Dominant konumlandırılması, boyutları, şekli, minaresinin kubbesine oranı, inşaa teknikleri ve malzemeleri, iç mekanda bulunan zengin süslemeleri ile Sinan Paşa Camii, Prizren antik kentinin en karakteristik anıt eserlerinden birini temsil eder. 1607 yılında yapımına başlanmış ve 1615 yılında tamamlanmıştır. Bu anıt eser, Osmanlı yönetiminde önemli bir mevki sahibi olan Sofu Sinan Paşa’nın ismini taşımaktadır.
Cami kare şeklinde planlamaya sahiptir ve dışardan camiye giriş kuzey yönüne doğru konumlandırılmış olan taştan oyma merdivenler ile sağlanır. Caminin minaresi, kare tabanlı ve dairesel gövdeli pomza taşlarından (köpüktaşı) inşaa edilmiştir. Caminin giriş kısmından önce, yine taştan yapılmış olan açık bir hayat bulunur. Hayat olarak adlandırlan bölüm, dairesel tabanlı taş sütunlara oturan kurşun kaplı üç kubbe ile örtülmüştür. Cami ise 42.5 m çapında geniş bir kubbe ile örtülüdür. İç mekan, katmanlı pencereler ile aydınlatılan benzersiz bir alandır.
Kubenin iç kısmındaki resimler üç evrede tamamlanmış olup, floral ve islami motiflerle süslenmiştir. Birinci ve ikinci evre resimler “al seco” tekniği ile yapılmış olup XVI-XVII. yüzyıllara aittir, üçüncü evre resimler ise XIX. yüzyıl dönemine aittir ve barok stili ile yapılmış olup ağırlıklı olarak mavi renkler hakimdir.
Kosova’da tarih boyunca süregelen olumsuz koşullar sebebiyle, bu cami kesintisiz bir şekilde dini ihtiyaçlara hizmet edememiştir.
1912 yılına kadar müminlerin dini ihtiyaçlarını karşılarken, Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı sırasında ise özellikle hayat bölümü ile birlikte yeterince zarar görmüştür. 1967’de Kültürel Anıtları Koruma Kuruluşu’nun kurulması ile birlikte anıtların bakımına başlandı. 1968-69 yıllarında ise bu cami bir tadilattan sonra Oryantal El Yazmaları Müzesi’ne dönüştürülmüştür.
2007 yılından 2011 yılına kadar hem iç hem de dış mekanda restorasyon çalışmaları yapılmış, ve bu restorasyon çalışmalarının hemen ardından tekrar cami olarak hizmete açılmıştır.
Güney cephesinde bulunan avlunun düzenlenmesine ek olarak, bu tarafta yaşayan vatandaşların caminin müthiş güzel manzarası karşısında dinlenebilecekleri geleneksel bir mekan açılmıştır.
Son olarak, söz konusu cami 2016 yılında Kosova Kültürel Miras Konseyi tarafından kalıcı koruma altına alındığı resmi olarak ilan edilmiştir.
Gazi Mehmet Paşa Hamamı
Gazi Mehmet Paşa Hamamı
Taş Köprüsü
Prizren’den geçen Lumbardh nehri, şehri nerdeyse iki eşit parçaya böler. Tarih boyunca Prizren’in Lumbardh nehri üzerine birçok köprü inşa edildi, fakat hiç kuşkusuz bunların arasında en özeli olan Taş Köprü kentin simgesi haline geldi. Taş Köprü, antik şehrin merkezinde yer almaktadır. Doğusunda “Araste” Köprüsü, batısında ise “Nalet” Köprüsü bulunur. Köprü Şadırvan Meydanı (nehrin sol tarafında) ile Saraçhane’yi (nehrin sağ tarafında) doğrudan birbirine bağlar. Tarihi kaynaklarda köprünün kesin inşaat tarhihi ile ilgili veri bulunmamaktadır. Kullanılan malzemeler, üslup, inşat teknikleri baz alındığında, köprünün XV. yüzyılın sonlarında veya XVI. yüzyılın başlarında inşa edildiği varsayılmaktadır. Eski köprü kaliteli taşların işlenmesi ve kireçtaşı harcı ile birbirine bağlanmasıyla inşa edilmiştir. Eski köprü üç kemerli olup, daha büyük olan orta kemer ile daha küçük olan yan kemerlerden oluşmaktaydı. Vakti zamanında köprünün uzunluğu yaklaşık olarak 30m iken, bu uzunluk günümüzde 17m’dir.
Büyük kemerin uzunluğu 10m, yüksekliği ise 5m’dir. Yan kemerlerin uzunluğu 4m, yüksekliği ise 3m’dir. Köprünün ayrıca 103 cm uzunluğunda ve 160 cm yüksekliğinde olan küçük bir yardımcı kemeri bulunmaktadır. Kaldırım taşı ile döşenmiş olan köprünün genişliği 4.20m’dir. Yalnızca yayalar için kullanılan köprünün, ayrıca köprü tesviyesine katkı sağlayan 40 cm’lik korkulukları da mevcuttur. Tarihi süreçte köprü bazı büyük değişiklikler yaşamıştır. 60’lı yıllarda Lumbardhi yatağının inşası sırasında ciddi yapısal hasarlar almıştır. Bu sayede nehrin sol tarafında kalan kemeri tamamen kapanmıştır. Diğer taraftan 1963 yılında, nehrin sağında kalan yolun aksının inşatı sırasında köprünün sağ tarafında bulunan kemeri zarar görmüştür.
Köprünün karşılaştığı en büyük tehlike ise doğal faktörlerden gelmiştir. 17-18 Kasım 1979 yılında nehrin taşması, köprünün tamamen çökmesine neden olmuştur. Köprünün yıkılmasının verdiği üzüntü ile seferber olan Prizren halkı, 5 Haziran 1982’de mühendis M.Gojkoviq tarafından hazırlanan proje ile köprünün yeniden inşatı için çalışma başlattılar. Restorasyon çalışmaları, Prizren Kültür Varlıklarını Koruma Müdürlüğü’nün gözetiminde “Elan” şirketi tarafından gerçekleştirildi. Yeniden inşa edilen köprü, 17 Kasım 1982’de törenle açıldı. Böylece köprü ait olduğu yer iade edilirken, yaya köprüsü olarak hizmet vermeye devam etmektedir. Kültürel mirasın özgün değerlerini göz önünde bulundurarak, 31 Aralık 1948 tarihli ve 2345 sayılı karaname ile Taş Köprü devlet koruması altına alınmıştır.
